Một bản nhạc vang lên từ phòng làm việc, mình thò đầu vào phòng tìm anh, cười toe toét: “Hay thế!”. Trong cuộc chuyện trò về âm nhạc, anh nhớ về giai đoạn rất lâu trước đây từng biểu diễn trên các sân khấu lớn: “Những lúc hát bài hát với nhịp đều đều, thiếu độ căng, rất dễ chênh phô”. Bất chợt, anh liên tưởng tới nhịp sống thường nhật: “Khi nào sống êm đềm quá tự dưng anh rơi vào trạng thái mất cân bằng!”. Mình phì cười “ai đời sống trong sự bình yên mà cảm xúc đứt gãy như vậy chứ?!”, nhưng ngẫm ra, mình thấy điều anh nói đúng (ít nhất là với tụi mình). Có thể, bình yên với rất nhiều người khác là sự ổn định, còn bình yên thực sự với tụi mình là được trải nghiệm tất thảy mọi sự hỗn náo của đời sống này.
Lần đầu mình nghĩ về hai chữ “bình yên” cách đây vài năm, trong một lần đứng trên một triền núi cao miền Bắc Việt Nam, mắt hướng về những dãy núi chập chùng, lấp ló những ngôi nhà vách đất bé xinh của người dân tộc thiểu số. Cảnh sắc mùa xuân dịu dàng đánh thức những nốt cảm xúc sâu lắng, khiến chúng choàng tỉnh và buộc mình phải thốt lên: “Bình yên quá!”. Nhưng rồi, không lâu sau đó, khi tụi mình men theo con đường lắt léo tiến sâu vào núi, đứng trước những ngôi nhà thô sơ, mình lại chất vấn chính mình về hai chữ “bình yên”. Khi làm một người ngoài cuộc, ngắm nhìn cuộc sống của ai đó từ xa, ta thật dễ dàng cảm thấy sự bình yên. Nhưng liệu rằng khi lột bỏ từng mảng màu trên bức tranh đó, ta sẽ nhìn thấy gì? Cũng có thể là sự bình yên vượt trên tất thảy mọi bình yên ta từng cảm nhận. Và cũng có thể là sự đấu tranh không ngừng nghỉ để vươn tới một cuộc sống tốt đẹp hơn. Bình yên lúc này không còn đơn giản là một trạng thái cảm xúc, mà là một dạng nhận thức về lối sống tuỳ thuộc vào hệ quy chiếu của mỗi người. Ta là ai? Ta đứng bên trong hay bên ngoài bức tranh toàn cảnh?
Một dịp nọ, trong lúc cả nhà ngồi ăn cơm, bố kể chuyện ngày xưa ở quê muốn xuống Hà Nội phải đạp xe vô cùng vất vả. Có lần, bố đi được nửa đường rồi quyết định quay về. Bố luôn cảm thấy hạnh phúc khi được về nhà vì đối với bố, cuộc sống ở thôn quê vô cùng bình yên, khác với thành phố xô bồ, cạnh tranh khốc liệt. Anh cười giòn, nói: “Thế là con không giống bố rồi, mỗi lần đi ra ngoài con rất là vuiiiii!”. Âm tiết vuiiii kéo dài. Cuộc trò chuyện tiếp tục diễn ra rôm rả. Riêng mình tiếp tục suy nghĩ về hai chữ “bình yên”. Tối đó, mình hỏi anh: “Anh có thấy cuộc sống ở quê mình bình yên không?”. Anh không ngần ngại, trả lời: “Có chứ!”. Mình tiếp: “Nếu sống mãi trong sự bình yên này, anh có còn cảm thấy bình yên không?”. Anh trêu: “Thế thì anh đã chẳng vào Saigon”. Ừ, anh đã đi một chặng đường rất xa, từ một cậu bé lớn lên ở vùng nông thôn thiếu thốn trăm bề, trở thành chàng kỹ sư lặng lẽ ngày ngày đến cơ quan chiều tối trở về nhà, và bây giờ là một công dân tự do theo đuổi mọi lĩnh vực yêu thích, đặt chân đến mọi miền đất trong mơ.
Còn bình yên với bản thân mình? Một cô gái thành thị không cách nào thoát khỏi những thói quen thị thành, thi thoảng có thể rời thành thị đi tìm bầu trời sao, nhưng kiểu gì cũng muốn quay về với nơi nương náu bình yên là chiếc tổ nhỏ đầy đủ tiện nghi, căn bếp thơm lừng, kệ phủ đầy sách, góc làm việc dễ chịu, chiếc giường êm ái, ánh đèn đường lấp lánh vây quanh. Một cô gái thành thị khao khát được khám phá bản thân ở những vai trò mới mẻ. Thiết nghĩ, bình yên là sự thoả mãn cái tôi, giống như một đôi giày mà mỗi người cần chọn sao cho vừa vặn để đôi chân đi cả ngày không mỏi. Suốt những chuyến rong ruổi cùng nhau, tụi mình gặp rất nhiều người mang theo hành trang câu chuyện thú vị về hành trình đi tìm bình yên. Có người sống trong nhung lụa chẳng thể bình yên, bỏ nhà đi đến một vùng núi hoang vu dựng một căn nhà gỗ. Cũng có người khác làm điều tương tự nhưng đành bỏ lại căn nhà gỗ tiếp tục đi tìm. Bạn có bao giờ tự hỏi bình yên trong bạn là gì, thậm chí dấn thân vào một cuộc tìm kiếm? Cảm giác lạc lối có đáng sợ không? Nói như Nathan Myhrvold thì… “nếu lúc nào cũng biết mình đang ở đâu và luôn ở trong phạm vi năng lực của mình thì bạn sẽ chẳng bao giờ làm được cái gì mới mẻ cả. Bạn phải cảm thấy hoang mang, tức giận, và thấy mình ngu ngốc.”
Thật nực cười khi bảo để đạt được trạng thái bình yên, đôi khi, ta cần đi qua cảm xúc hoang mang, tức giận và ngu ngốc. Nhưng biết làm sao được! Nếu ta không nằm trong số những người may mắn tìm được định nghĩa bình yên một cách dễ dàng mà luôn bị thôi thúc bởi một biển mơ hồ, ta buộc phải dấn thân tìm kiếm, lựa chọn, thậm chí đánh đổi. Mình tin rằng, bất kể là ai, nhất định phải chọn một lối sống vừa vặn với nhu cầu, mong muốn của bản thân chứ không phải chạy theo số đông mới cảm nhận được bình yên trọn vẹn.
