Là bếp trưởng tại nhà hàng Miên Saigon, mỗi ngày Thùy Dung không ngừng sáng tạo, tìm tòi và kết hợp nguyên liệu để tạo nên những hương vị mới mẻ, bùng nổ. Nhưng sau tất cả, điều khiến chị nhớ về vẫn luôn là mùi thơm thân thuộc của căn bếp gia đình – nơi có những bữa cơm nóng hổi, giản dị mà đầy yêu thương. Tiếng cơm sôi, hương gạo thơm nức trong ký ức tuổi thơ, nay trở thành hành trang cùng người con xa nhà.
Nhớ mùi cơm chín
“Sống ở thành phố chẳng mấy khi chăm lo cho mình được một bữa cơm đầy đủ!”, Dung nói. Câu chuyện hôm đó của chúng tôi gần như xoay quanh bữa cơm gia đình. Bởi với người đầu bếp sống xa quê, ngày ngày nấu bao nhiêu món ngon cho thực khách, thứ khiến chị thèm nhất vẫn là mùi gạo chín và mâm cơm nhà đủ món cơm đủ thịt, cá, canh, rau. Ở vùng quê Bảo Lộc của chị có rất nhiều loại rau ngon nên bữa ăn nào cũng có rau xanh ăn thỏa thích. Gia đình trồng lúa, vì vậy chị được cảm nhận trọn vẹn hành trình của hạt gạo, từ mùi lúa non trên đồng đến bát cơm mềm dẻo. Mùi cơm chín luôn gợi cảm giác thèm ăn khó cưỡng. Khi nồi cơm bắt đầu sôi, hơi nước mang theo hương gạo dẻo ngọt thơm nức. Đó không chỉ là mùi vị của hạt gạo đang nở bung, mà còn là mùi của tình thân, đem cảm giác an lòng khi biết mình vẫn được che chở dưới mái nhà yêu dấu. Cơm Dung nấu chiêu đãi chúng tôi hôm ấy được nấu trong nồi gang, trên mặt đặt vài miếng bí đỏ, khiến hương thơm càng ấm áp.
Thuỳ Dung kể ông ngoại chị nấu ăn rất ngon. Ba và mẹ chị cũng thích thay phiên nhau vào bếp, chăm chút từng món. Cả nhà luôn chờ đủ mặt các thành viên rồi mới bắt đầu ăn cơm. Chị nhớ nhất không khí quây quần, mọi người gắp thức ăn cho nhau – một thói quen giản dị nhưng chan chứa tình cảm. Quẩn quanh phụ giúp trong bếp từ bé và lớn lên bên những ký ức quanh mâm cơm gia đình, chị dần nuôi dưỡng tình yêu với việc chăm sóc người khác qua từng bữa ăn. Hầu hết thời gian của Dung đều dành cho công việc bếp núc, ngay cả sở thích cá nhân cũng xoay quanh đi chợ, du lịch tìm hiểu văn hóa các vùng miền, đọc sách về món ăn.
Trong quyển sách “Món yêu thương”, có một bài viết đại ý như sau: “Trong ký ức về gia tộc, đồ ăn là vật dẫn quan trọng nhất. Hồi ức của tôi đến từ đồ ăn, ra đi cũng từ đồ ăn. Mấy năm nay, tôi quen sống cùng người khác trong một căn hộ thuê, thi thoảng gặp mặt, phần lớn thời gian đều ở trong phòng như ếch ngồi đáy giếng, lấy giấc mộng của mình làm động lực để tiến lên… Lúc đói quá, chỉ muốn ăn bát cơm nóng hổi, thêm một chút thịt băm. Đây thực sự là thành lũy cuối cùng mà một người cô độc dùng đồ ăn để dựng lên cho chính mình khi đối diện với thế giới cô độc, dùng công thức nấu nướng của nơi đất khách quê người để ép những dòng lệ nhớ nhà tuôn trào như nước mùa xuân”. Có lẽ, cảm xúc này đúng với Thùy Dung hơn cả!
Phụ nữ và những lựa chọn
Dung cho viết ở thời điểm hiện tại, chị muốn chọn cuộc sống độc thân để tập trung cho sự nghiệp và đam mê. Nhìn dáng người mảnh khảnh, thế nhưng bên trong Dung là sự mạnh mẽ và quyết liệt để theo đuổi công việc đầu bếp vốn vô cùng khắc nghiệt. Trong khi đó, chị gái của Thùy Dung chọn con đường truyền thống: xây dựng gia đình, nuôi dạy con cái và tìm niềm vui trong việc chăm sóc người thân. Hai lựa chọn tưởng như thuộc về hai thế giới khác nhau, nhưng đều được nuôi dưỡng từ cùng một mái nhà yêu thương, nơi mọi câu chuyện được chia sẻ quanh mâm cơm gia đình.
Hẳn có rất nhiều điều để bàn về phụ nữ, chuyện bếp núc và những lựa chọn trong xã hội hôm nay. Nhà nhân học văn hóa Nir Avieli từng phân tích, căn bếp trong quá khứ nằm ở ranh giới giữa “tự nhiên” và “văn hóa”, nơi phụ nữ biến nguyên liệu thô thành món ăn – một sản phẩm văn hóa – nhưng lại thường bị xem là công việc hậu cần kém giá trị. Ngày nay, căn bếp đã trở thành điểm nhấn của ngôi nhà hiện đại với đầy đủ tiện nghi, và sự thay đổi ấy cũng phản ánh sự chuyển dịch vị thế của phụ nữ. Từ hình ảnh ngồi xổm nấu ăn gắn với sự khuất phục, đến việc đứng nấu ăn như biểu tượng của sự chủ động và vị thế cao hơn. Từ vai trò giữ lửa trong gia đình, phụ nữ còn bước ra ngoài, biến khả năng nấu nướng thành nghề nghiệp, tạo ra giá trị kinh tế và uy tín xã hội.Đôi khi, nhìn thấy chị gái dành trọn thời gian cho gia đình mà quên mất bản thân, Dung chỉ muốn nấu cho chị một bữa ăn thật ngon và nói: “Hôm nay chị nghỉ ngơi nhé”. Nhưng sâu thẳm, Dung hiểu rằng chị gái vẫn luôn hạnh phúc với vai trò người con, người vợ, người mẹ, cũng như Dung vẫn luôn hạnh phúc với công việc bếp trưởng, sáng tạo nên những món ăn mang dấu ấn riêng. Là phụ nữ, chọn con đường nào cũng được, miễn đó là lựa chọn khiến ta cảm thấy vừa vặn với định nghĩa hạnh phúc của chính mình.
Bài đăng trên Tạp chí Đẹp, số 305
